Etiket arşivi: orta

Vasatlık Hakkında

Bir arkadaşım vasatlıktan dem vurmuş. Vasatlığı aşılması gereken bir durum olarak tasvir etmiş ve vasatlığın topluma hakim olması halinde tehlikeli olduğundan söz etmiş. Tam olarak aynı fikirde değilim.

Öncelikle Osmanlıca veya Arapça bilmeyenler için vasatın kelime anlamını yazmakta yarar var sanırım: orta. Vasati de ortalama demek, eskiden kibrit kutularında yazardı 🙂

Toplumu zeka, bilgi, beceri, yetenek anlamında kategorize edebilseydik -ki örneğin IQ için bu mümkün- , muhtemelen bir çan eğrisi oluştuğunu ve toplumun çoğunun “ortalama” olduğunu görecektik. Çok yetenekli, becerikli, bilgili kişiler maalesef azınlıktadır ve bu sadece bizim toplumumuz için değil, her toplum için geçerlidir. Dolayısıyla bir toplum herkesin “ortanın üstü” olmasıyla gelişmez, bu mümkün değildir. Mesele ortalama insanlarla bir şeyler başarabilmektedir. Toplumun bel kemiğini “vasat” kesim oluşturur. Eğer bu toplum demokrasi ile yönetiliyorsa da, ortalama insanların iktidar olması da mümkündür, hatta kaçınılmazdır.

Bence engel olunması gereken durum ortalama insanların iktidar olması değil, bu insanların devletin ve hatta özel sektörün her köşe başına sadece “kendilerinden” diye olur olmaz birilerini yerleştirebilmesidir. Şirketlerde genelde meritokrasi hakimdir, yani bir kişi (genellikle) bir mevkiye genel müdürün amcasının oğlu olduğu için değil, bilgi, başarı ve yeteneğine göre getirilir. Bence devlet içinde de demokrasi ile meritokrasi arası bir sistem hakim olmalı. Yani tamam, çoğunluğun devlette daha çok temsilcisi olsun, ama az sayıdaki önemli makama da burayı gerçekten hak edenleri getirelim.

Özet olarak sorunun çoğunluğun “vasat” olması olduğunu düşünmüyorum, bu her toplumda böyledir. Önemli olan ortalama insanlarla iyi işler başarmaktır, bunun anahtarının da az sayıdaki üstün bilgili, yetenekli, başarılı insana kendi alanlarında topluma liderlik edebilecekleri imkanları sağlayabilmektir diye düşünüyorum.