Etiket arşivi: felsefe

Hümanizm Nedir?

Öncelikle Hümanizm’in ne olmadığından bahsetmek istiyorum. Maalesef özellikle sosyal medyada Hümanizm kavramının yerli yersiz ve yanlış olarak kullanıldığını görmekteyiz. Hümanizm “insan sevgisi” demek değildir, insanı yüceltmek, diğer canlılardan üstün görmek demek değildir. Afrika’daki açlara, yoksullara ağlamak, onlara yardım etmek demek değildir. Tüm insanlara sevgi ve iyilikle yaklaşmayı öğütleyen akımın adı Hümaniteryanizm’dir ve Hümanizm ile bir ilgisi yoktur.

Hümanizm en basit tanımıyla Tanrı’yı merkez almak yerine insanı merkez almak demektir. Hümanizm Tanrı ve dini dogmalar olmadan da insanların etik ve anlamlı bir yaşam sürebileceklerine inanmak ve bu yolda çaba göstermek demektir. Hümanizm bilim ve akıl ışığında evreni anlamayı çalışmak ve doğaüstü güçleri red etmek demektir. Belki de bir çok insan bu şekilde yaşamaktadır ancak Hümanist olduğunun farkında bile değildir.

Konuyu pekiştirmek açısından bazı önde gelen Hümanist kuruluşlara göre Hümanizm’in ne olduğuna bir bakalım:

“Kayıtlı tarih boyunca, bu hayatın elimizdeki tek hayat olduğuna, evrenin doğaüstü bir tarafı olmayan doğal bir olgu olduğuna, insanlık ve akıl tabanında etik ve tatmin edici bir hayat sürebileceğimize inanan, dindar olmayan insanlar olmuştur. Onlar bilimsel metoda, kanıta, akıla güvenerek evren hakkında gerçekleri keşfettiler ve insanlığın refah ve mutluluğunu etik karar vermenin ortasına yerleştirdiler. Bugün bu değer ve inançlara sahip insanlara hümanist ve bu değerler topluluğuna da Hümanizm diyoruz.” ~ British Humanist Association

“Hümanizm insanların kendi hayatlarına anlam kazandıracak hakları ve sorumlulukları olduğunu doğrulayan demokratik ve etik bir dünya görüşüdür. Hümanizm insani ve diğer doğal değerleri akıl ve özgür düşünce ışığından geçiren bir etikle daha insanca bir toplum yaratmayı hedefler. Hümanizm teistik değildir ve gerçeklik hakkında doğaüstü görüşleri kabul etmez.” ~International Humanist and Ethical Union

“Humanizm doğaüstücülük olmadan anlamlı, etik hayatlar sürebileceğimizi ve insanlığın yararına katkı sağlayabileceğimizi doğrulayan, sürekli gelişen bir hayat görüşüdür.” ~American Humanist Association

Bu tanımlar ışığında özetleyecek olursak, Hümanizm doğaüstü kavramlara gerek duymadan, akıl ve bilim ışığında, etik ve iyi insanlar olabileceğimizi savunmaktadır.

Ben Kimim?

Söz konusu olan aydınlanma, ilerleme, bilim ve akıl yolunda olmak ise, ben bir Atatürkçüyüm. Sosyal adaleti sağlamak ise bir sosyalistim; toplumcu bir yaşamın mümkün olduğunu düşündüğümden ben bir komünistim. Konu, kişisel, özel mülkiyeti ve bireysel hakları savunmaksa ben bir liberalim. Benim için önemli olan bu gibi değerleri tesis ve koruma adına bile olsa, devlet dahil her türlü otoriteyi red ediyorum; bu yüzden ben bir anarşistim.

Dinlerin tanrısının hayal ürünü, gerçek dışı olduğunu, var olmasının mümkün olmadığını biliyorum; başka bir tanrıya da inanmıyorum; o yüzden ben bir ateistim. Maddi bir “ilk neden” olabileceği konusunda agnostiğim. Evrenin içinde akıl almaz bir hızda yol alırken kümelenmiş bir atom altı parçacık kümesi olduğumun bilincine vardığımdan, yıldız tozlarıyla çok temel bir seviyede etkileşim içinde olduğumu düşündüğümden, ben bir panteistim.

Din, kişisel alandan çıkıp, yalnızca bireylerin kendi özgürlüklerini değil, toplumun özgürlüğünü tehdit eder hale geldiğinde, ben bir militan ateistim. Bir kadın yalnızca başörtüsü taktığı için işe alınmadığında, bir subay sadece namaz kıldığı için fişlenip ordudan atıldığında ben bir Müslümanım. Kıptilerin kiliseleri yakılıp yıkıldığında, ben bir Hıristiyanım. Birilerinin evleri, Neo naziler tarafından kırmızı boya ile işaretlendiğimde ben bir Yahudiyim. Ramazanda oruç tutmadığı için dayak yiyenin yanındayım, ben bir Aleviyim. Herşeyden uzaklaşıp, klavyemde bastığım notalar arasında kaybolup, iç dinginliğime eriştiğimde, ben bir zen Budistiyim.

Ben bunların hepsiyim ve dolayısıyla tek başına hiçbiri değilim. Ben dünyadaki milyarlarca benzersiz insandan yalnızca biriyim. Ben hiçkimseyim ve herkesim. Ben sadece kendimim ve böyle gayet iyiyim 🙂